Make your own free website on Tripod.com
Το Κάστρο Χλουμούτσι

ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

Προβάλλει επιβλητικό πάνω στην πυραμιδωτή κορυφή του λοφίσκου Χελωνάτα, στο σημερινό χωριό Κάστρο. Από το κάστρο είναι ορατός ο απέραντος κάμπος της Ηλείας, ενώ ψηλά ανατολικά φαίνονται οι κορυφές του Ερύμανθου και χαμηλότερα η μυθική Φολόη (Κάπελη).

Για την ονομασία του υπάρχουν διάφορες απόψεις, όπως αυτή του καθηγητή Γεωργακά που πιστεύει ότι προέρχεται από το "Χλωμός" που σημαίνει ύψωμα, δηλαδή Χλομούτσι = μικρό ύψωμα, του Vasmer που πιστεύει ότι προέρχεται από το σλαβικό "Χλαμτς", ενώ ο Buchon πιστεύει ότι προέρχεται από παραφθορά της λέξης "Clermont".

ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

Χτίστηκε το 1220 - 1223 από τον Φράγκο πρίγκιπα Γοδεφρείδο Β' Βιλλαρδουίνο, έδρα του οποίου ήταν η Ανδραβίδα, με χρήματα του λατινικού κλήρου της περιοχής. Το κάστρο χτίστηκε πιθανότατα πάνω στα ερείπια της αρχαίας Υρμίνης και είναι το καλύτερα σωζόμενο φράγκικο κάστρο στην Πελοπόννησο. Αργότερα θα πάρει το όνομα Castel Torneze. Οι ανασκαφικές έρευνες του 1962 από τον Servais επιβεβαιώνουν ότι τα τείχη του βρίσκονται πάνω σε προϊστορικά τείχη.

Έντονη ήταν η αντίθεση του λατινικού κλήρου στην αξίωση του Γοδεφρείδου για οικονομική βοήθεια με σκοπό το κτίσιμο του κάστρου. Το αποτέλεσμα της διαμάχης ήταν η δήμευση των εισοδημάτων των μοναστηριών του λατινικού κλήρου, ενώ οι Λατίνοι κληρικοί αφόρισαν τον πρίγκιπα.

Το κάστρο αποτελούσε σημείο ελέγχου της περιοχής, ενώ κατά καιρούς χρησίμευσε και ως φυλακή πριγκίπων, στρατηγών και άλλων επιφανών, όπως των στρατηγών του Μιχαήλ Παλαιολόγου, του επισκόπου Νικολάου Μαύρου, του Θωμά, γιου του Δεσπότη της Ηπείρου Νικηφόρου και άλλων.

Το 1428 ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος παντρεύεται τη Μαγδαληνή, ανεψιά του Καρόλου Τόκκου, η οποία πήρε το όνομα Θεοδώρα, ενώ η προίκα της ήταν η Γλαρέντζα (Κυλλήνη). Έτσι το κάστρο Χλουμούτσι περιήλθε στα χέρια του Κωνσταντίνου Παλαιολόγου και αποτελούσε την έδρα του πρίγκιπα.

Στα χρόνια της Τουρκοκρατίας υπήρξε η έδρα του βοεβόντα, που η εξουσία του απλωνόταν μέχρι την Πάτρα, καθώς και η έδρα του ειδικού καδή.

Από τις ανασκαφές του καθηγητή Γ. Σωτηρίου στις αρχές του αιώνα, βρέθηκε η θέση του φράγκικου νομισματοκοπείου και με τον τρόπο αυτό εξηγείται κάπως και η ονομασία του ως Castel Torneze, από τα νομίσματα "τορνέζια" που έκοβαν οι πρίγκιπες, αν και η ονομασία αυτή εμφανίζεται το 15ο αιώνα, ενώ η κοπή των νομισμάτων έχει σταματήσει από τα μέσα του 14ου αιώνα.

ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ

Κατά την περιγραφή του καθηγητή Σωτηρίου, στα τείχη του κάστρου είναι κτισμένα σε κυκλική σειρά διάφορα οικοδομήματα χωρισμένα με μεσότοιχους. Στην αυλή υπήρχαν περίπου δέκα οικοδομήματα που ήταν στρατώνες, στάβλοι, ναός, φυλακή, αποθήκες όπλων και πολεμοφοδίων, αίθουσες διασκέδασης και το νομισματοκοπείο.

Από την αυλή φαίνεται το μέσο του εσωτερικού κάστρου όπου υπάρχει εξάγωνη ακανόνιστη πύλη, με μία μακριά στοά με θολωτή στέγη. Το κτίσμα αυτό διαιρείται με μεσότοιχους σε πέντε αίθουσες, ενώ στη Βορειοδυτική πλευρά υπάρχει σκάλα που οδηγέ απάνω από τη θολωτή στοά σε μία πλατιά ταράτσα.

Ολόκληρο το κάστρο έχει πέντε πύργους: Δύο στο εξωτερικό μέρος και τρεις στο εσωτερικό. Η είσοδος στο κάστρο γίνεται από έναν πυλώνα με τρία ανοίγματα. Ο πυλώνας ήταν ασφαλισμένος με τριπλές τοξωτές πόρτες που είχαν τρία σιδερένια θυρόφυλλα και μια μεγάλη σιδερένια σχάρα, που σε καιρό πολιορκίας έπεφτε για ασφάλεια.

Σύμφωνα με τον Γ. Παπανδρέου, το κάστρο έχει διαστάσεις από Ανατολικά προς τα δυτικά περίπου 70 μέτρα και από Βόρεια προς τα νότια περίπου 47 μέτρα, δηλαδή συνολική έκταση περίπου τριάμισι στρέμματα. Η όλη περίμετρος του κάστρου ανέρχεται σε 1000 μέτρα περίπου.

ΘΡΥΛΟΙ

Είναι φυσικό για ένα κάστρο ηλικίας περίπου εφτάμισι αιώνων να δημιουργηθούν διάφορες παραδόσεις και θρύλοι. Οι περισσότερο γνωστοί είναι αυτοί του βασιλιά Ανήλιαγου και της νεράιδας μάνας.

Ο Ανήλιαγος, βασιλιάς της Παλαιόπολης, επικοινωνούσε με την βασιλοπούλα Ανήλιαγη του Κάστρου με ένα μεγάλο υπόνομο που συνέδεε την Παλαιόπολη με το Κάστρο. Ήταν και οι δύο καταδικασμένοι να μην μπορούν να βγουν στο φως του ήλιου. Έτσι ζούσαν μέσα στα ανήλιαγα κελιά του κάστρου, ενώ ο βασιλιάς της Παλαιόπολης πηγαινοερχόταν συχνά μέσα από τον υπόνομο. Κάποτε όμως τον πρόλαβε ο ήλιος έξω από τα ανήλιαγα κελιά κι έγινε αυτό που πρόβλεπε η μοίρα του. Μαρμαρώθηκε.

Ο δεύτερος μύθος αναφέρεται στις δύο αδελφές, κόρες του νεραϊδοβασιλιά, που κληρονόμησαν από τον πατέρα τους, η πρώτη η όμορφη αλλά άτεκνη το κάστρο Χλουμούτσι και η δεύτερη η άσχημη αλλά με πολλά χαρούμενα παιδιά το Σανταμέρι (Πορτέικο βουνό). Στην προσπάθειά της να ξεπεράσει τη δυστυχία της η όμορφη νεράιδα επισκέπτεται συχνά και ζητά ένα παιδί από την ευτυχισμένη αλλά άσχημη νεράιδα αδελφή της. Ύστερα από πολλές προσπάθειες την πείθει και παίρνει την πεντάμορφη μοναχοκόρη της και την φέρνει στο κάστρο. Κάποτε η μητέρα της θέλησε να την δει - μια και η αδελφή της σταμάτησε τις επισκέψεις της στο Σανταμέρι - και πήγε η ίδια στο κάστρο. Εκεί άκουσε τις χαρούμενες φωνές του παιδιού της, αλλά η αδελφή της από το φόβο της μήπως και της πάρει το παιδί δεν της ανοίγει. Και τότε αρχίζει το κλάμα και τις φωνές και σπέρνει θανατικό στο πέρασμά της. Οι επισκέψεις αυτές συνεχίζονται συχνά με την ίδια πάντα κατάληξη. Ο μύθος σχετίζεται πιθανότατα με τις ιδιόρρυθμες κλιματολογικές αλλαγές του τόπου.